ترانزیت داخلی، خارجی و بین المللی

ترانزیت داخلی و خارجی

ترانزیت در لغت به معنای انتقال (کالا یا مسافر) و جابه‌جایی از یک نقطه ‌به نقطه دیگر می‌باشد. از نگاه تجارت و حمل‌ونقل بین‌الملل، ترانزیت رویه‌ای گمرکی، به معنای انتقال کالا تحت نظارت گمرک است و به دو شیوه ترانزیت داخلی و خارجی انجام می پذیرد.

---

ترانزیت داخلی

در حقیقت ترانزیت داخلی (پاساوان) فرایندی است که در آن کالایی که هنوز ترخیص نشده و حقوق و عوارض گمرکی آن نیز پرداخت نشده است تحت نظارت دقیق گمرک از یکی از گمرکات مرزی به کشور وارد شده و پس از حمل در گمرک دیگری در داخل کشورترخیص می گردد. تشخیص لزوم ترانزیت داخلی کالا ممکن است بر عهده گمرک و یا صاحب بار باشد.

برای اطمینان از این امر که دخل و تصرفی در کالا پیش از رسیدن به گمرک مقصد و ترخیص نهایی انجام نشده باشد، نظارت دقیقی بر روند حمل کالا صورت می‌پذیرد بدین صورت که کالا در گمرک مبدأ بررسی و سپس پلمپ میشود تا از مطابقت کالا با اظهارگمرکی اطمینان حاصل شود. در مرحله بعد کالا باید طبق تاریخی که معین شده است، در گمرک مقصد قرار داشته باشد در غیر این صورت شامل جریمه های سنگینی خواهد شد مگر اینکه بعلت تصادف یا یک حادثه در انتقال بار خلل ایجاد شود.

ترانزیت داخلی چگونه انجام می گیرد؟

هنگامی که کالا به گمرک مبدا می‌رسد، مسئول حمل کالا که قرار از عملیات ترانزیت را انجام دهد، پس از ارائه مدارک و تنظیم اظهارنامه گمرکی، درخواست ترانزیت داخلی را به گمرک ارائه می‌دهد. سپس همانطور که پیش‌تر گفتیم کالا مورد بازرسی دقیق قرار می‌گیرد تا از انطباق مدارک و اظهار نامه با بار اطمینان حاصل گردد.

در مرحله بعد، کارشناسان گمرک بسته به مواردی همچون نوع کالا، ارزش کالا، کاربرد آن، میزان حقوق ورودی کالا، روش ترانزیت کالا و تجاری یا تولیدی بودن آن، مبلغی را بعنوان تضمین تعیین می‌کنند. مسئول ترانزیت و شرکت های باربری موظف اند جهت تضمین رساندن کالا به گمرک مقصد بدون هیچگونه دخل و تصرف، این مبلغ ضمانت را به گمرک بپردازند. البته معمولا این مبالغ اعداد بسیار بزرگی هستند و تنوع بار نیز در فرایند ترانزیت بسیار بالاست. در نتیجه شرکت های باربری باید با شرکت های بیمه مورد تایید گمرک قرار داد ببندند. در این صورت برای برای هر پروژه ترانزیت، ضمانت نامه های لازم را از بیمه دریافت می‌کنند. به این ضمانت نامه ها بن ترانزیت گفته می‌شود.

پس از انجام این مراحل، مجوز بارگیری و ارسال کالا به گمرک مقصد صادر می‌شود. در هنگام خروج بار از گمرگ، یکبار دیگر مورد بازرسی قرار می‌گیرد. پس از خروج از گمرک مبدا، کالاها باید تا تاریخی که در پروانه ترانزیت ذکر شده به گمرک مقصد برسند. وگرنه همانطور که گفتیم بعنوان کالای قاچاق شناخته می‌شوند. در این حالت جریمه دیر کرد به بار تعلق می‌گیرد. بعلاوه به محض رسیدن به گمرک مقصد، کالا ها به صورت کاملا دقیق بررسی و موشکافی می‌شوند تا عدم دخل و تصرف در بار تایید شود. اما در حالت معمول، پس از رسیدن بار به گمرک مقصد، مجددا مورد بازرسی قرار می‌گیرد. بعد از تایید شرایط بار با مدارک موجود، قبض انبار گمرک مقصد صادر می‌شود و صاحب بار می‌تواند اقدام به ترخیص کالا نماید. همچنین در انتها با اعلام وصول گمرک مقصد، بن ترانزیت تسویه شده و از لیست دیون شرکت باربری در قبال گمرک و شرکت بیمه، خارج می‌شود.

عوامل موثر بر هزینه ترانزیت داخلی

درخصوص هزینه ترانزیت داخلی عوامل مهمی دخیل هستند که بعنوان مهمترین پارامترهای تعیین کننده ، می توان به موارد زیر اشاره کرد:

• نوع کالا
• ارزش کالا
• نوع ترانزیت داخلی
• روش و مسیر ترانزیت
• فاصله مبدا تا مقصد

---

ترانزیت خارجی (عبور خارجی):

ترانزیت خارجی یا همان ترانزیت بین المللی نوعی از خدمات حمل و نقل کالا به بیرون از مرز های جغرافیایی کشور است و کالایی است که مبدا و مقصدی غیر از ایران دارد و صرفا از خاک ایران عبور می کند.ترانزیت خارجی رویه گمرکی است که کالا به منظور عبور از قلمرو گمرکی از یک گمرک مجاز وارد و از گمرک مجاز دیگر ،تحت نظارت گمرکی خارج می شود.

خدمات ترازیت بین المللی با توجه نوع کالا، حجم کالا و وزن آن متفاوت است. چرا که با توجه به قوانین و مقررات ترخیص کالا باید برای شرکت خدمات دهنده روشن شود که بار مورد نظر به چه صورت به مقصد فرستاده شود، از راه زمینی، دریایی، یا ترانزیت هوایی. کالاهایی که بواسطه ترانزیت از کشور خارج می شوند، بخشی از واردات و صادرات مشخص کشور نیستند، این کالا ها از پرداخت سود بازرگانی و حقوق گمرکی معاف هستند اما هزینه های گمرکی را پرداخت می کنند. اینها تابع قوانین گمرکی بین الطرفین هستند.

مزایای ترانزیت کالا از ایران چیست؟

از سالهای گذشته تا به امروز ایران پل تجارت بین الملل مابین کشورهای CIS، حوزه خاورمیانه و آسیای شرقی و کشورهای اروپایی بوده فلذا از موقعیت استراتژیک خاصی به منظور انتقال کالا برخوردار است. از جمله مزایای جابجایی کالا از ایران می توان به موارد زیر اشاره کرد:

• امنیت بالای مسیرها و راه ها
• مقرون به صرفه بودن
• کوتاه بودن مسیر حمل کالا
• برخورداری از بنادر در شمال و جنوب
• قرار داشتن در مسیر راه های شمال-جنوب
• امکان برقراری ارتباط در زمینه انتقال کالا بین افغانستان و آسیای مرکزی با مسیرهای موجود در شرق کشور و کشورهای اروپایی

اهمیت ترانزیت بین المللی

ترانزیت منافع بسیاری برای یک کشور به همراه دارد. یکی از دلایل اهمیت ترانزیت این است که می تواند با ورود ارز به کشور، منبع درآمدی برای یک کشور به حساب بیاید و از سوی دیگر ترانزیت محموله، مزایایی همچون اشتغال زایی را به همراه دارد.

ترانزیت خارجی به نحوی نمایانگر اعتبار سیاسی آن کشور در عرصه بین الملل می باشد. هنگامی که یک کشور در عرصه ترانزیت فعال باشد در اصل این موضوع را به جهانیان القا می کند که خواهان برقراری روابط سیاسی و اقتصادی با کشورهای دیگر است.

اهمیت ترانزیت از بعد امنیتی برای کشورها؛ ترانزیت کالا علاوه بر دستارود های اقتصادی ،امنیت کشورهای منطقه را به هم گره زده و باعث افزایش ضریب امنیتی کشور می شود .

از منظر دیگر در مناطق تردد تجار و مسافرین ،ارتباطات فرهنگی و فنی به وجود می آید و مسیر ترانزیت می تواند ابعاد فرهنگی بدیعی را ایجاد نماید که ره آورد این تماس ها و ارتباطات می باشد.